Borelioza – choroba zawodowa rolników
Wiosna rozpoczęła się na dobre, a co się tym wiąże ruszył kolejny sezon prac polowych. Jak pokazują statystyki praca w rolnictwie jest szczególnie niebezpieczna. Każdego roku do jednostek KRUS zgłaszanych jest kilkanaście tysięcy zdarzeń wypadkowych. Należy jednak pamiętać, że zagrożenie nieszczęśliwym wypadkiem nie jest jedyny niebezpieczeństwem jakie może spotkać rolnika. Wiele osób ubiega się również o odszkodowanie z tytułu choroby zawodowej. Wśród zgłaszanych chorób zdecydowanie dominują choroby zakaźne, w tym borelioza.
Czym jest borelioza?
Jest to choroba zakaźna atakująca wiele narządów. Przebiega wieloetapowo, a każda z jej faz daje inne objawy. Wywołują ją bakterie zaliczane do krętków. Na człowieka i inne zwierzęta przenoszą je kleszcze, w których układzie pokarmowym bytują krętki. Różnorodność objawów chorobowych oraz podobieństwo do wielu innych schorzeń znacznie utrudnia jej rozpoznanie. W pierwszej fazie, po kilku dniach lub tygodniach od ukłuciu przez kleszcza, może pojawić się zmiana skórna – rumień wędrujący, któremu towarzyszą objawy grypopodobne. Po pewnym czasie rumień samoistnie zanika, a nieleczona borelioza rozwija się dalej. W fazie drugiej mogą pojawić się objawy ze strony układu kostno-stawowego, nerwowego i układu krążenia. W trzeciej fazie dochodzi do nieodwracalnych zmian w tych układach. Boreliozę rozpoznaje się na podstawie objawów klinicznych i wyników testów serologicznych.
Do zakażenia boreliozą może dojść:
- podczas ukłucia przez kleszcza,
- przez mechaniczne wtarcie odchodów kleszcza,
- drogą pokarmową (picie surowego mleka),
- poprzez drogi oddechowe (wdychanie z powietrzem odchodów kleszcza).
Gdzie można spotkać kleszcza?
Kleszcze to pajęczaki o długości ciała od jednego do kilku milimetrów (kilkakrotnie większe po nassaniu). Występują:
- w lasach liściastych i mieszanych o bogatym poszyciu i wilgotnej ściółce,
- na obrzeżach lasów graniczących z łąkami i polami,
- na łąkach i pastwiskach,
- nad wodami i obszarach podmokłych,
- na zadrzewionych obszarach miejskich – parkach, skwerach i ogródkach działkowych.
Kleszcze są niewidoczne, bo najczęściej siadają na źdźbłach traw i spodzie liści, na niezbyt dużych wysokościach i czekają na „ofiarę”. W momencie zbliżenia się człowieka czy zwierzęcia zahaczają o ofiarę, przechodząc na nią. Kleszcze produkują znieczulającą wydzielinę, dlatego nie czujemy ich ugryzienia.
Największa aktywność kleszczy przypada na lato (czerwiec, lipiec) oraz jesień (wrzesień, październik). Są to okresy kiedy w gospodarstwie rolnym następuje spiętrzenie prac polowych, dlatego też ryzyko kontaktu z kleszczem jest wtedy największe.
Jak chronić się przed chorobami przenoszonymi przez kleszcze?
Aby ustrzec się chorób odkleszczowych należ stosować następujące zasady:
- ograniczyć ryzyko ukąszenia przez kleszcza poprzez,
- zakładanie odpowiedniego ubioru – obcisłe spodnie z długimi nogawkami, bluzę z długim rękawem, skarpety, czapkę, pełne obuwie. Ubranie powinno być w jasnym kolorze. Łatwiej wtedy dostrzec wędrującego po nim kleszcza.
- unikanie chodzenia po ścieżkach zarośniętych trawą i krzakami oraz siadania i leżenia bezpośrednio na trawie i pod krzakami.
- używanie preparatów odstraszających kleszcze.
- dokładne obejrzenie ciała po powrocie z pola czy lasu do domu. Szczególną uwagę należy zwrócić na miejsca pokryte delikatną i wilgotną skórą (pachwiny, pachy, fałdy skórne i małżowiny uszne).
- spożywać tylko przegotowane mleko,
- stosować szczepienia ochronne.
Jak postępować w przypadku ukąszenia?
W razie zauważenia wpiętego w skórę kleszcza należy go natychmiast usunąć przy pomocy pęsety lub specjalnej próżniowej pompki. Zranione miejsce trzeba koniecznie zdezynfekować. Nie wolno smarować ani okładać kleszcza tłuszczem. Tłuszcz poddusza kleszcza powodując wymioty i wstrzykuje on całą zainfekowaną treść do organizmu człowieka, wielokrotnie zwiększając ryzyko zakażenia. Jeśli podczas usuwania kleszcza jego główka pozostanie w skórze lub po ukąszeniu występuje temperatura, albo pojawi się rumień, należy natychmiast skontaktować się z lekarzem.
W jaki sposób można ubiegać się o odszkodowanie w KRUS?
W przypadku stwierdzenia przez lekarza boreliozy u rolnika, która jest wynikiem pracy w gospodarstwie rolnym można ubiegać się o jednorazowe odszkodowanie. Do wniosku o świadczenie konieczne jest dołączenie decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej wydanej przez Państwową Inspekcję Sanitarną oraz orzeczenia z Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy. Zgłoszenia choroby zawodowej można dokonać we wszystkich jednostkach Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego.
Odszkodowanie może otrzymać:
- ubezpieczony rolnik (domownik), który doznał stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu wskutek rolniczej choroby zawodowej,
- członek rodziny ubezpieczonego, zmarłego wskutek rolniczej choroby zawodowej.
Odszkodowanie ustalane jest proporcjonalnie przez określonego przez lekarza rzeczoznawcy lub komisję lekarską KRUS procentowego stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu.
Więcej informacji na temat zagrożeń związanych z pracą w rolnictwie oraz o zasadach bhp w gospodarstwie rolnym można uzyskać podczas działań prewencyjnych, które organizuje PT KRUS w Leżajsku. W trakcie szkoleń, pogadanek, w sali obsługi interesantów przekazywane są instruktaże oraz broszury i ulotki tematyczne. Zapowiedzi wydarzeń prewencyjnych, które odbywają się w naszym regionie znajdują się na stronie www.krus.gov.pl w zakładce wydarzenia prewencyjne.
PT KRUS w Leżajsku
Krzysztof Tokarz
