Światowy Dzień Bez Tytoniu 2026 - informacja PPIS w Leżajsku

Hasło tegorocznej kampanii WHO brzmi: „Unmasking the appeal - countering nicotine and tobacco addiction” (pol. „Zdemaskować atrakcyjność - przeciwdziałanie uzależnieniom od nikotyny i tytoniu”). Kampania skupia się na ujawnianiu strategii stosowanych przez przemysł tytoniowy i nikotynowy oraz na promowaniu działań chroniących młodzież i społeczeństwo przed uzależnieniem.

Epidemia palenia tytoniu jest jednym z największych zagrożeń dla zdrowia publicznego zarówno w Polsce, jak iw skali globalnej.

W świetle dekad postępów w ograniczaniu używania tytoniu, taktyki przemysłu tytoniowego pozostają nieustępliwe. Firmy agresywnie promują nowe i powstające produkty nikotynowe, takie jak e-papierosy, saszetki nikotynowe oraz syntetyczne urządzenia nikotynowe – często udające "innowacje" – aby utrzymać uzależnienie i przyciągnąć nowych użytkowników. Strategie te grożą odwróceniem ciężko wywalczonych osiągnięć w kontroli tytoniu i zdrowiu publicznym.

Zaskakujące nowe dane ukazują skalę kryzysu: co najmniej 40 milionów dzieci w wieku 13–15 lat na całym świecie zgłasza obecne stosowanie co najmniej jednego produktu tytoniowego. Spośród nich 20 milionów pali papierosy, a 10 milionów używa tytoniu bezdymnego (doustnego/nosowego). Ponadto co najmniej 15 milionów nastolatków w wieku 13–15 lat już używa e-papierosów, a w krajach posiadających dane dzieci są średnio dziewięciokrotnie bardziej skłonne do wapowania niż dorośli.

Kampania 2026 ma na celu:
- zwiększanie świadomości na temat ewoluujących strategii przemysłu tytoniowego i nikotynowego przemysłu, w tym stosowania syntetycznej nikotyny, soli nikotynowych i analogów, aby zwiększyć potencjał uzależnienia, jednocześnie sprawiając wrażenie zaawansowanego technologicznie;
- opowiadanie się za silniejszymi działaniami politycznymi chroniącymi młodzież poprzez zakazy smaków, reklamy i promocji (w tym w mediach cyfrowych i społecznościowych) oraz regulacje opakowań i projektowania produktów, które zwiększają atrakcyjność; oraz
- zapobieganie uzależnieniu i zmniejszanie popytu, wyposażając społeczeństwo – zwłaszcza młodzież – w wiedzę i narzędzia pozwalające opierać się manipulacjom branżowym oraz uzyskać wsparcie oparte na dowodach w zakresie rzucania palenia.
W Polsce problem palenia tytoniu jest równie poważny. Regularnie pali około 8–9 milionów osób, co stanowi blisko 29% dorosłej populacji, a więc znacznie więcej niż wynosi średnia w Unii Europejskiej. Zjawisko to dotyczy około 39% mężczyzn oraz 19% kobiet.

Każdego roku z powodu chorób związanych z paleniem tytoniu umiera w Polsce około 100 tysięcy osób. Szczególnie niepokojące są dane dotyczące dzieci i młodzieży. Codziennie palenie papierosów rozpoczyna około 500 nieletnich chłopców i dziewcząt, a w skali roku około 180 tysięcy dzieci ma pierwszy kontakt z papierosami.

Cały czas wzrasta popularność e-papierosów, zwłaszcza wśród młodzieży, gdzie po te urządzenia sięga około 25–30% nastolatków. Wśród dorosłych użytkownicy e-papierosów stanowią ok. 5% ogółu. Polska jest jednym z liderów w Europie pod względem liczby e-palaczy, a wielu z nich to osoby palące również tradycyjne wyroby tytoniowe.